Mesafeli sözleşme nedir?
Satıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin eş zamanlı fiziksel varlığı olmaksızın, mal veya hizmetlerin uzaktan pazarlanmasına yönelik olarak oluşturulmuş bir sistem çerçevesinde, taraflar arasında sözleşmenin kurulduğu ana kadar ve kurulduğu an da dahil olmak üzere uzaktan iletişim araçlarının kullanılması suretiyle kurulan sözleşmelerdir.
Mesafeli sözleşmeler 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 48 inci maddesi ile bu maddeye dayanılarak hazırlanan Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinde düzenlenmektedir.

Sosyal medya ve kısa mesaj gibi ortamlarda yapılan alışverişlerde meydana gelen uyuşmazlıklar mesafeli sözleşme kapsamında değerlendirilebilir mi?
Bir sözleşmenin mesafeli sözleşme olarak kabul edilebilmesi için;

* Satıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin eş zamanlı fiziksel varlığının bulunmaması,
* Uzaktan pazarlamaya yönelik olarak oluşturulmuş bir sistemin kullanılması,
* Sözleşmenin kurulduğu ana kadar –sözleşmenin kurulduğu an da dahil olmak üzere– uzaktan iletişim araçlarının kullanılması gibi üç koşulun bir arada bulunması gerekir.

Bu kapsamda, sosyal medya ve kısa mesaj gibi ortamlarda gerçekleştirilen alışverişler, söz konusu ortamların bir mal ya da hizmetin satışına yönelik olarak oluşturulan bir sistemin herhangi bir basamağına aracılık etmesi ve diğer iki koşulun da bulunması koşuluyla mesafeli sözleşme kapsamında değerlendirilebilmektedir.

Mesafeli sözleşmeler kapsamında aracı hizmet sağlayıcı kimdir ve platform ne anlama gelir?
Aracı hizmet sağlayıcı, oluşturduğu sistem ile uzaktan iletişim araçlarını kullanmak veya kullandırmak suretiyle satıcı veya sağlayıcı adına mesafeli sözleşme kurulmasına aracılık eden gerçek veya tüzel kişidir.
Platform ise kamu hizmetlerinin tek noktadan sunulduğu ortak kamu elektronik platformu hariç olmak üzere, aracı hizmet sağlayıcının mesafeli sözleşme kurulmasına aracılık etmek üzere oluşturduğu sistemi ifade etmektedir.

Mesafeli yöntemle alışveriş yaparken sözleşme öncesi bilgilendirme yükümlülüğünün kapsamı nedir?
Tüketici, mesafeli sözleşmeye dair bazı hususlarda sözleşme kurulmadan (herhangi bir ödeme yapmadan) önce yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı ile bilgilendirilmek zorundadır. Bu husus Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinde “ön bilgilendirme” başlıklı 5 inci maddesinde düzenlenmiştir.

Buna göre tüketici;

* Sözleşme konusu mal veya hizmetin temel nitelikleri,
* Satıcı, sağlayıcı veya aracı hizmet sağlayıcının adı, unvanı, açık adresi, telefon numarası,
* Mal veya hizmetin tüm vergiler dahil toplam fiyatı,
* Varsa tüm nakliye, teslim ve benzeri ek masraflar
* Cayma hakkının kullanımı,
* Hak arama yollarının kullanımı

gibi konularda önceden bilgilendirilmek zorundadır.

Satıcı, ön bilgilendirmeye ilişkin ayrıntıları Yönetmelikte belirtilen tüm hususlarda, tüketiciyi, kullanılan (telefon, internet gibi) uzaktan iletişim aracına uygun olarak anlaşılabilir bir dilde, açık, sade ve okunabilir bir şekilde yazılı olarak veya kısa mesaj, e-posta, internet, CD, DVD, hafıza kartı gibi araç veya ortamları ifade eden kalıcı veri saklayıcısı ile bilgilendirmek zorundadır.

Veri girişinin aracı hizmet sağlayıcı tarafından yapıldığı durumlarda, Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinin 5 inci maddesinde belirlenen ön bilgilendirmede bulunması zorunlu hususlardaki eksikliklerden aracı hizmet sağlayıcı sorumludur. Ayrıca platform üzerinden yapılan reklam ve tanıtımlarda taahhüt edilen bilgiler ile ön bilgilendirmede bulunması zorunlu hususların uyumlu olmasından ve ispatından aracı hizmet sağlayıcı sorumludur.

Mesafeli sözleşmelerde ön bilgilendirmenin gereği gibi yapılmamasının önemli sonuçları vardır. Örneğin, satıcı ek masraflara ilişkin bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirmemişse, tüketici bunları karşılamakla yükümlü değildir. Yine satıcı, tüketiciye cayma hakkı konusunda gerektiği şekilde ön bilgilendirme yapmamışsa, tüketici cayma hakkını kullanmak için on dört günlük süre ile de bağlı değildir. Bu süre, cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer.

Diğer yandan satıcı, tüketicinin siparişini onaylamasından hemen önce, söz konusu siparişin ödeme yükümlülüğü anlamına geldiği hususunda tüketiciyi açık ve anlaşılır bir şekilde bilgilendirmek zorundadır. Aksi halde tüketici siparişi ile bağlı değildir. Satıcı, tüketicinin ön bilgileri edindiğini kullanılan (telefon, internet gibi) uzaktan iletişim aracına uygun olarak teyit etmek zorundadır. Aksi halde sözleşme kurulmamış sayılacaktır.

İnternet veya telefon aracılığıyla alışveriş yapılırken nelere dikkat edilmelidir?

* Alışveriş yapılması düşünülen internet sitesi hakkında ön araştırma yapılması,
* İnternet sitesi üzerinden satıcının “ticari unvanı”, “açık adres” ve “iletişim bilgileri” gibi bilgilerinin kontrol edilmesi,
* Alışverişten önce fiyat araştırması yapılarak ürünün yaklaşık fiyatı ile ilgili bilgi edinilmesi,
* Ürüne ait açıklamanın ya da fiyatın gerçekçi bulunmadığı durumlarda alışverişin tercih edilmemesi

gibi konulara dikkat edilmesi güvenilir satıcılara ulaşılmasını sağlar ve mağduriyet yaşanması durumunda hak arama yollarına kolay erişim sağlar.

Mesafeli sözleşme kapsamında satın alınan ürün ne kadar sürede teslim edilmelidir?
İnternet veya telefon üzerinden yapılan alışverişlerde taahhüt edilen bir süre yoksa en geç otuz gün içerisinde satıcı malı göndermek zorundadır. Eğer bu süre içerisinde mal gönderilmez ise, tüketici sözleşmeyi feshederek on dört gün içerisinde yasal faiziyle birlikte tüm ödemelerini geri alma hakkına sahiptir.

Sipariş konusu mal ya da hizmet edimin yerine getirilmesinin “imkansızlaştığı” hallerde satıcının bu durumu öğrendiği tarihten itibaren üç gün içinde tüketiciye yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı ile durumu bildirmesi ve varsa teslimat masrafları da dâhil olmak üzere tahsil edilen tüm ödemeleri bildirim tarihinden itibaren en geç on dört gün içinde iade etmesi zorunludur.

Mesafeli sözleşmelerde cayma hakkı hangi durumlarda kullanılamaz?
Mesafeli sözleşmelerde cayma hakkı kullanılamaz başlıca haller arasında bazı ürün türleri ve özel hazırlanan mallar gibi hususlar yer alır.